Những ngôi mộ của liệt sĩ tại Nghĩa trang liệt sĩ Trường Sơn

Ngày thương binh liệt sĩ (27 tháng 7) là một ngày Lễ kỉ niệm về những người thương binh, liệt sĩ của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Ngày Lễ này được ghi nhận như là một biểu hiện của truyền thống “uống nước nhớ nguồn”, “đền ơn đáp nghĩa” ở Việt Nam.^[1]Trong ngày này nhiều họat động sôi nỗi được diễn ra, chủ yếu là việc các cá nhân, tổ chức, nhà chức trách thăm và tặng quà cho các gia đình thương binh, liệt sĩ, thắp hương tại các nghĩa trang liệt sĩ…

Sau Cách mạng tháng tám 1945, nước Việt Nam dân chủ cộng hòa ra đời nhưng người Pháp đã quay lại Đông Dương. Khi vào thay thế quân đội Tưởng Giới Thạch ở Bắc Bộ, quân đội Pháp và Chính quyền Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đã có những vụ đụng độ với nhau với những thiệt hại về tính mạng cho những người lính, đặc biệt là về phía Việt Nam.[sửa]Hoàn cảnh ra đời

Để góp phần xoa dịu nỗi đau mất mát của gia đình của những người đã chết, Chính quyền Việt Nam đã thực hiện nhiều hình thức để bù đắp những thiệt hại này. Họ xúc tiến vận động thành lập một tổ chức có tên gọi là “Hội giúp binh sĩ tử nạn” ^[2].

Đầu năm 1946, “Hội giúp binh sĩ tử nạn” (sau đổi tên “Hội giúp binh sĩ bị thương”) được thành lập ở Thuận Hoá (Bình Trị Thiên) ở Hà Nội và một số nơi khác. Chủ tịch Hồ Chí Minhđược mời làm hội trưởng danh dự của hội này.

Chiều ngày 28 tháng 5 năm 1946, Hội “Giúp binh sĩ bị nạn” tổ chức một cuộc nói chuyện quan trọng tại Nhà hát lớn thành phố Hà Nội và Hồ Chí Minh đã tới dự. Và chiều ngày 11 rháng 7 năm 1946, tại Nhà hát này đã có một buổi quyên góp quần áo, giầy mũ cho binh lính ở ngoài chiến trường, mở đầu cuộc vận động “mùa đông chiến sĩ”. Tại đây, Hồ Chí Minh đã cởi chiếc áo rét đang mặc để tặng binh sĩ.

Ngày 19 tháng 12 năm 1946, Hà Nội chính thức phát động chiến tranh với Pháp, chiến tranh lan rộng ra nhiều vùng. Số người bị thương và chết tăng lên nhanh chóng do sự chênh lệch về trang bị vũ khí cũng như những chiến thuật chiến đấu. Đời sống của binh lính lúc đó, nhất là những binh sĩ bị thương gặp nhiều khó khăn, thiếu thốn do tình cảnh khó khắn của Chính phủ Việt Nam bấy giờ.

Trước yêu cầu đó, cùng với việc kêu gọi giúp đỡ thương binh gia đình tử sĩ, ngày 16 tháng 2 năm 1947 Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ký Sắc lệnh số 20/SL “Quy định chế độ hưu bổng thương tật và tiền tuất tử sĩ”. Đây là văn bản pháp quy đầu tiên khẳng định vị trí quan trọng của công tác thương binh liệt sĩ đối với cuộc chiến tranh của Việt Nam.^[4][5]